Microsoft Dynamics NAV — opinie, raporty i wdrożenie

Czym jest Microsoft Dynamics NAV i dla jakich firm powstał?

Microsoft Dynamics NAV to system ERP firmy Microsoft. Producent wskazuje go dla przedsiębiorstw handlowych, logistycznych, produkcyjnych i usługowych – łącznie 4 grup działalności¹. ERP pozwala prowadzić procesy firmy we wspólnym środowisku. Przy wyborze NAV warto zacząć od procesów, które ma objąć wdrożenie, a nie od samej nazwy branży.

Potrzeby firm z tych 4 grup działalności można uporządkować według procesów:

To kryteria wyboru projektu, nie lista funkcji dostępnych w każdej instalacji Microsoft Dynamics NAV. Microsoft produkuje system, a partner wdrożeniowy odpowiada za konfigurację i prace określone w umowie. Przy starszym wydaniu trzeba ocenić konkretną wersję oraz modyfikacje używane przez firmę. Nie są one tożsame ze standardowym zakresem produktu².

Microsoft Dynamics NAV może być punktem wyjścia do rozmowy o ERP w tych branżach. Decyzja zależy jednak od procesów, wersji systemu i zakresu prac partnera. Według Microsoftu w kwietniu 2018 r. Dynamics NAV miał ponad 160 tys. klientów na świecie³.

Moduły i funkcje Microsoft Dynamics NAV

Microsoft Dynamics NAV obejmuje finanse i księgowość, analizę i raportowanie, środki trwałe, projekty, marketing i CRM, serwis, sprzedaż i zakupy, produkcję oraz magazyn i zapasy⁴. Wśród obszarów operacyjnych są też planowanie zakupów i dystrybucji, zarządzanie parkiem maszyn, rozliczenia z kontrahentami oraz kontrola dostawców⁵. Każdą potrzebną funkcję trzeba odnieść do konkretnego wydania. Opisane niżej możliwości dotyczą różnych starszych wersji, a nie jednego wspólnego pakietu⁶.

Tabela zestawia funkcje pięciu wydań Microsoft Dynamics NAV według roku w nazwie wersji. NAV 2018 udostępniono 1 grudnia 2017 r.⁷.

Dane w tabeli: 8,9

Microsoft Dynamics NAV obsługuje procesy transakcyjne i raportowanie. Funkcji przypisanej w tabeli do późniejszej wersji nie należy automatycznie przypisywać wcześniejszej¹⁰.

Ile kosztuje Microsoft Dynamics NAV?

Microsoft Dynamics NAV oferowano w licencjach o różnej funkcjonalności i cenie^5,11. Stawki abonamentowe podane niżej dotyczą jego następcy, Dynamics 365 Business Central. Nie są cenami licencji NAV¹².

Licencja lub subskrypcja

Licencja Microsoft Dynamics NAV i subskrypcja Dynamics 365 Business Central to różne koszty. Starszy produkt miał kilka wariantów licencji⁵. W modelu bezterminowym Starter Pack NAV 2018 zawierał trzy pełne licencje dostępu jednoczesnego¹³.

Tabela oddziela licencję NAV od subskrypcji następcy oraz od kosztów wdrożenia i utrzymania. W amerykańskim cenniku Microsoftu Business Central Essentials kosztuje 80 USD miesięcznie za użytkownika przy płatności rocznej¹⁴.

Dane w tabeli: 5,11,12,15

Dynamics 365 Business Central należy do usług, które można przetestować przed zakupem. Wskazany w źródle okres 30 dni dotyczy zdecydowanej większości usług chmurowych Microsoft, nie okresu próbnego Microsoft Dynamics NAV^15,16. Licencja NAV, wdrożenie i utrzymanie pozostają osobnymi pozycjami budżetu^5,11.

Koszt wdrożenia i utrzymania

Koszt wdrożenia i utrzymania Microsoft Dynamics NAV trzeba oddzielić od ceny licencji i kosztu integracji. W materiale o wdrożeniach platformy Microsoft Dynamics wśród czynników podnoszących koszt całkowity wymieniono dostosowanie systemu, szkolenia, adaptację i wsparcie techniczne¹². Łączny budżet zależy od zakresu prac oraz warunków utrzymania. Stawki Dynamics 365 Business Central z tabeli dotyczą zakupu rocznego, nie wdrożenia NAV^12,17.

Wersje i sposób udostępniania Microsoft Dynamics NAV

Microsoft Dynamics NAV to produkt znany wcześniej jako Navision. Jego następcą jest Dynamics 365 Business Central⁹. Przy ocenie instalacji wydanie trzeba odróżnić od sposobu dostępu. Klient przeglądarkowy Web Client był dostępny już w Microsoft Dynamics NAV 2013¹⁸.

Tabela zestawia sposoby dostępu i udostępniania systemu według wydania. Klienta na tablety wprowadzono w Microsoft Dynamics NAV 2015¹⁹.

Dane w tabeli: 8,9,11,20

Microsoft zapowiedział Dynamics 365 Business Central 13 marca 2018 r. Ogólna dostępność w pierwszych 14 krajach rozpoczęła się 2 kwietnia 2018 r., a dostępność w Polsce ogłoszono 12 marca 2019 r.⁹. Wariant Dynamics 365 Business Central on-premises, określany wcześniej jako Microsoft Dynamics NAV, można było zamawiać przez Order Central od 1 października 2018 r.²¹. Nazwy i daty pozwalają rozpoznać, czy partner oferuje utrzymanie starszego NAV, czy wdrożenie następcy²².

Wdrożenie Microsoft Dynamics NAV – jak przebiega i ile trwa?

Wdrożenie Microsoft Dynamics NAV wymaga określenia procesów, wersji systemu i prac partnera. To pozwala odróżnić uruchomienie produktu od aktualizacji istniejącej instalacji. Opis wdrożenia następcy, Dynamics 365 Business Central, obejmuje 6 etapów i wskazuje metodykę Microsoft Dynamics Sure Step; nie jest harmonogramem wdrożenia NAV¹¹. Architektura NAV 2018 miała trzy warstwy: klienta, serwer Microsoft Dynamics NAV i bazę danych SQL Server²³.

• Określenie zakresu: firma opisuje procesy objęte projektem. Z partnerem ustala podział prac na wdrożenie, integracje i późniejsze utrzymanie.
• Identyfikacja wersji: przy aktualizacji partner ustala wersję źródłową i docelową. Microsoft Dynamics NAV 2015 zawierał RapidStart Upgrade do automatycznego przenoszenia modyfikacji z Microsoft Dynamics NAV 2013. Mechanizm dotyczył tej ścieżki aktualizacji⁸.
• Dobór wykonawcy: firma przypisuje zakres usług konkretnemu partnerowi, nie producentowi. Visiativ Poland oferuje przy wdrożeniu Dynamics 365 Business Central analizę procesów, wdrożenie, wsparcie techniczne i integrację z SOLIDWORKS PDM²⁴.
• Dobór rozszerzeń: partner NMI ERP dobiera i wdraża gotowe rozszerzenia Dynamics 365 Business Central, w tym aplikacje IT.integro. Oferta dotyczy następcy NAV^25,26.

Opis Microsoft Dynamics NAV określa jego implementację jako szybką i łatwą⁵. Harmonogram trzeba jednak powiązać z wersją, zakresem zmian i zobowiązaniami partnera. Nie można przenieść 6 etapów wdrożenia następcy wprost na projekt NAV. Partner Calsoft podaje 3–9 miesięcy dla wdrożenia ERP w małych i średnich firmach; NAV jest wśród omawianych systemów²⁷.

Integracje Microsoft Dynamics NAV

Microsoft Dynamics NAV integrował się z rozwiązaniami Microsoft, w tym Office 365, Azure SQL, Power BI i CRM⁵. Zakres wymiany danych zależy od wersji. Microsoft dokumentuje osadzanie raportów Power BI w centrach ról wydania Dynamics NAV 2017²⁸.

Tabela zestawia integracje starszych wydań Microsoft Dynamics NAV według wersji. Microsoft wymienia Dynamics NAV 2016 wśród wydań obsługiwanych przez konektor łączący NAV z Dynamics CRM²⁹.

Dane w tabeli: 8,9,10

Dynamics 365 Business Central współpracuje z Excelem, Microsoft Outlook, Wordem, OneNote, Azure i Power BI²⁴. Dostępne są też aplikacje IT.integro dotyczące między innymi bankowości elektronicznej i polskiej lokalizacji oraz Pagero do obsługi e-faktur²⁵. Microsoft AppSource oferuje dla Dynamics 365 Business Central ponad 1 600 aplikacji i 500 usług doradczych. Te liczby nie opisują katalogu integracji starszych wydań NAV³⁰.

Zakres integracji Microsoft Dynamics NAV zależy od używanej wersji. Koszt prac integracyjnych należy oddzielić od licencji, wdrożenia i utrzymania systemu¹⁰.

Co Microsoft Dynamics NAV robi inaczej niż konkurencja?

Microsoft Dynamics NAV pozwalał tworzyć modyfikacje dostosowane do potrzeb firmy⁵. Przy wyborze ERP trzeba więc ocenić zarówno produkt, jak i kod używany w danej instalacji. Nie oznacza to, że innych systemów nie można dostosować. W porównaniu liczą się sposób wprowadzania zmian oraz nakład pracy potrzebny do ich utrzymania³¹.

• Zmiany w następnym produkcie: partnerzy dodają funkcje do Dynamics 365 Business Central przez Extensions, czyli rozszerzenia bez ingerencji w kod bazowy²⁴. Nie opisuje to automatycznie każdej starszej instalacji NAV.
• Certyfikacja rozwiązań partnerskich: według przytoczonego źródła certyfikat Certified for Microsoft Dynamics miało niecałe 2% rozwiązań partnerskich dla Microsoft Dynamics NAV³². Certyfikat pomaga ocenić dodatek, lecz nie wynika z samej nazwy systemu³³.

Porównanie Microsoft Dynamics NAV z innym ERP powinno uwzględniać sposób dostosowania, odpowiedzialność partnera za zmiany i status dodatków. Modyfikacje mogą przemawiać za NAV, gdy procesy wymagają dostosowania. Ich utrzymanie również musi znaleźć się w zakresie prac partnera. Dynamics 365 Business Central jest odrębnym produktem. W NAV 2018 był jednak dostępny mechanizm Extensions 2.0, który pozwalał rozbudować system bez zmiany oryginalnego kodu Microsoftu³⁴.

Plusy i minusy Microsoft Dynamics NAV

Microsoft Dynamics NAV ma udokumentowane zastosowania związane ze wspólnymi danymi, rozbudową i polską lokalizacją. Przy ocenie automatyzacji trzeba jednak odróżnić go od następcy^11,32,35. Przytoczone niżej opinie dotyczą konkretnych firm, nie każdego wdrożenia. Funkcje NAV 2018 podzielono na dwa pakiety: wymagany Starter Pack i opcjonalny Extended Pack³⁶.

Microsoft Dynamics NAV wymaga oceny używanej wersji i dodatków. Przytoczone opinie nie zastępują analizy funkcji ani zakresu prac wdrożeniowych. Według Microsoftu wsparcie rozszerzone dla Dynamics NAV 2018 kończy się 11 stycznia 2028 r.³⁸.

Microsoft Dynamics NAV 2009: jak Role Center organizował pracę użytkowników?

Microsoft Dynamics NAV 2009 wprowadził Role Center – interfejs pokazujący funkcje związane z rolą użytkownika⁹. Widok można było dopasować do obowiązków⁸. Przy ocenie instalacji trzeba rozróżnić funkcje systemu i te widoczne dla konkretnej osoby. Microsoft Dynamics NAV 2009 zawierał 21 standardowych centrów ról, które można było personalizować³⁹.

21 wstępnie skonfigurowanych i 61 dedykowanych widoków głównych

Role Center w Microsoft Dynamics NAV 2009 opierał się na widokach głównych powiązanych z rolami użytkowników. Poniższe liczby dotyczą rodzajów widoków i podstaw projektu interfejsu. Nie określają liczby funkcji dostępnych każdej osobie:

• Widoki wstępnie skonfigurowane: Microsoft Dynamics NAV 2009 udostępniał 21 widoków głównych użytkownika⁸.
• Widoki dedykowane: dla Microsoft Dynamics NAV 2009 opracowano 61 widoków głównych na podstawie badań⁸.
• Podstawa projektu interfejsu: badania poprzedzające RoleTailored User Experience objęły ponad 2 000 pracowników^8,40.

Ukrywanie ponad 90% funkcji niepotrzebnych danej roli

Ta liczba opisuje organizację widoku, nie uprawnienia ani funkcje usunięte z systemu. Ekran dopasowany do obowiązków pomaga w codziennej pracy. Nie pokazuje jednak całego zakresu używanego ERP.

Microsoft Dynamics NAV a polskie wymagania księgowe i raportowanie

Polskie wymagania księgowe i raportowanie trzeba oceniać osobno dla każdego wydania Microsoft Dynamics NAV. Dokumentacja wskazuje dostosowanie polskiej wersji Microsoft Dynamics NAV 2018 do ustawy o rachunkowości. Opisuje też zmianę zakresu raportowania w Microsoft Dynamics NAV 2013. Nie są to ustalenia dotyczące jednej instalacji.

Polska wersja Microsoft Dynamics NAV 2018 a ustawa o rachunkowości

Polska wersja Microsoft Dynamics NAV 2018 zawierała polską warstwę językową i była dostosowana do ustawy o rachunkowości³². Dla firmy prowadzącej księgi w Polsce to punkt odniesienia przy identyfikacji wersji używanej w projekcie. Dostosowanie wydania 2018 nie oznacza identycznego zakresu we wcześniejszych wersjach. Nie przesądza też o zakresie instalacji zmienionej przez partnera.

Ponad 700 raportów dostosowanych do nowych standardów w Microsoft Dynamics NAV 2013

W Microsoft Dynamics NAV 2013 udoskonalono ponad 700 raportów, a 200 raportów rozszerzono do standardu Microsoft Dynamics NAV 2013 Report UX⁸. Liczby dotyczą prac nad raportami w tym wydaniu. Nie określają liczby polskich formularzy księgowych ani raportów używanych przez każdą firmę. Zgodność polskiej wersji z ustawą o rachunkowości i zakres raportów wydania 2013 to odrębne kryteria porównania ofert⁴¹.

W obszarze księgowości Microsoft Dynamics NAV trzeba oceniać według wersji i raportów objętych wdrożeniem. Sama liczba raportów nie potwierdza zgodności z polskimi przepisami.

Microsoft Dynamics NAV: aktualizacje i Microsoft Enhancement Plan

Przy Microsoft Dynamics NAV koszt aktualizacji trzeba rozpatrywać osobno od ryzyka pracy na starszej wersji. Microsoft Enhancement Plan zapewnia regularne aktualizacje NAV lub Dynamics 365 Business Central. Warunki przedłużenia planu oraz zmiany cen licencji dotyczą określonych dat i różnych produktów⁴².

Przedłużenie przed 1 października 2024 r.: stawka 18% na 3 lata

Klienci przedłużający Microsoft Enhancement Plan przed 1 października 2024 r. mogli wybrać plan 3-letni ze stawką 18% na kolejne 3 lata⁴². Warunek dotyczył przedłużenia przed tą datą, nie każdego nowego projektu. Od października 2024 r. zapowiadano różne maksymalne poziomy zmian cen zależnie od rodzaju zakupu:

• Zakup licencji Microsoft Dynamics NAV: możliwy wzrost ceny wynosił maksymalnie 19%⁴².
• Subskrypcje Microsoft Dynamics NAV i Dynamics 365 Business Central On-Premises: możliwy wzrost cen wynosił maksymalnie 12%⁴².
• Zakup Dynamics 365 Business Central On-Premises: możliwy wzrost ceny wynosił maksymalnie 7%⁴².

Podane procenty są pułapami możliwych zmian, nie podwyżką każdej umowy. Koszt planu aktualizacji to osobna pozycja niż prace partnera przy migracji i bieżące utrzymanie instalacji.

Starsze wersje Microsoft Dynamics NAV a ryzyko pracy bez wsparcia

Według źródła status wsparcia zależy od wydania. Na 3 października 2026 r. rozszerzone wsparcie NAV 2017 trwa do 12 stycznia 2027 r., a NAV 2018 do 12 stycznia 2028 r. Wsparcie wielu wcześniejszych wydań już się zakończyło. Praca na nieaktualnych wersjach zwiększa ryzyko zagrożeń cybernetycznych, utraty danych i przestojów³⁵. Przy decyzji o dalszym użytkowaniu liczą się wersja, stan aktualizacji i modyfikacje. Firma może porównać koszt utrzymania starszej instalacji z projektem migracji, pamiętając, że następca nie jest dotychczasową wersją NAV⁴³.

Dla kogo jest Microsoft Dynamics NAV, a dla kogo nie?

Microsoft Dynamics NAV kierowano do małych i średnich przedsiębiorstw, które chcą dostosować ERP do swoich procesów i planowanego rozwoju^1,4. Sama wielkość firmy nie przesądza o dopasowaniu. Zakres zmian trzeba odnieść do konkretnej instalacji i prac partnera wdrożeniowego⁴⁴.

Sprawdzi się, jeśli

• Małe lub średnie przedsiębiorstwo potrzebuje systemu dopasowanego do własnych procesów^1,4. Wybór powinien uwzględniać zakres dostosowania i odpowiedzialność partnera za utrzymanie³¹.
• Firma rozwijająca procesy chce uwzględnić przyszłe zmiany organizacyjne w planie wdrożenia Microsoft Dynamics NAV⁴. Powinna oddzielić prace konieczne na start od późniejszej rozbudowy.

Poszukaj gdzie indziej, jeśli

• Firma handlowa lub dystrybucyjna rozpoczynająca wybór ERP może porównać starszy Microsoft Dynamics NAV z jego następcą. Dynamics 365 Business Central ma rozwiązania między innymi dla handlu i dystrybucji, ale wymaga osobnej oceny jako inny produkt¹¹.
• Firma oczekująca gotowej oferty bez prac dostosowawczych nie powinna uznawać możliwości modyfikacji Microsoft Dynamics NAV za dowód, że jej procesy mieszczą się w standardowym zakresie⁴.

Microsoft Dynamics NAV najlepiej pasuje do małego lub średniego przedsiębiorstwa, które ocenia konkretną instalację pod kątem procesów i rozwoju. Sama nazwa produktu nie wystarczy do wyboru.

Alternatywy dla Microsoft Dynamics NAV

Microsoft Dynamics NAV ma bezpośredniego następcę – Dynamics 365 Business Central – oraz alternatywy, które trzeba porównać według skali firmy i zakresu wdrożenia⁹. Microsoft Dynamics AX wskazywano jako ERP dla dużych firm, podczas gdy NAV kierowano do małych i średnich przedsiębiorstw⁴. Źródło wymienia też SAP, IFS i BPSC jako konkurencję dla dostawcy wdrożeń NAV i AX. Nie wskazuje konkretnych produktów tych firm³².

Tabela pokazuje relację wymienionych alternatyw do Microsoft Dynamics NAV oraz skalę odbiorcy.

Dane w tabeli: 4,9,32

• Dynamics 365 Business Central to produkt do porównania dla firmy rozważającej następcę NAV. Jego wdrożenie jest inną decyzją niż dalsze utrzymanie istniejącej instalacji⁹.
• Microsoft Dynamics AX odpowiada kryterium dużej skali przedsiębiorstwa. Źródło nie wskazuje go jako propozycji dla małych i średnich firm, do których kierowano NAV⁴.
• SAP, IFS i BPSC wymagają porównania konkretnych systemów i ofert wdrożeniowych. Sama lista dostawców nie pozwala przypisać im funkcji, cen ani przewagi nad NAV³².

Najczęstsze pytania o Microsoft Dynamics NAV

Microsoft Dynamics NAV bywa nazywany Navision. Ta starsza nazwa nie zastępuje jednak oznaczenia używanej wersji. Poniższe odpowiedzi odróżniają ją od Dynamics 365 Business Central, który jest osobnym produktem.

Co to jest navision?

Navision to wcześniejsza nazwa produktu znanego później jako Microsoft Dynamics NAV⁹. Samo określenie „navision” nie wskazuje wydania instalacji ani zmian wykonanych przez partnera. Zakres prac należy powiązać z pełną nazwą używanej wersji.

Co to jest Dynamics 365 Business Central?

Dynamics 365 Business Central jest następcą Microsoft Dynamics NAV. Obejmuje między innymi finanse, sprzedaż, zakupy, magazyn, projekty, raportowanie i analitykę oraz rozwiązania branżowe¹¹. Według przytoczonych danych wybrało go 160 000 firm; deklarowana liczba użytkowników wynosi 3 000 000, a zasięg działania obejmuje 195 krajów¹¹. To dane o Dynamics 365 Business Central, nie o instalacjach starszego NAV. Przy ocenie migracji trzeba zestawić zakres następcy z procesami i modyfikacjami używanymi w dotychczasowym systemie.

Ceny i warunki sprawdzone u źródeł: październik 2026.

Jesteś producentem albo widzisz nieaktualną informację? Zgłoś poprawkę — odpowiadamy w ciągu 7 dni roboczych.